GACS tijdlijn volgens RVO
Wanneer moet uw gebouw voldoen aan GACS? Deze kennisbankpagina zet de belangrijkste momenten uit RVO-informatie overzichtelijk op een rij.
De GACS-verplichting is onderdeel van de Europese energieprestatieregels voor gebouwen. Volgens RVO moeten utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen boven 290 kW vanaf 2026 beschikken over een gebouwautomatiserings- en controlesysteem. Vanaf 2030 wordt deze grens aangescherpt naar meer dan 70 kW. Daardoor krijgen steeds meer gebouweigenaren, vastgoedbeheerders en technische diensten met GACS te maken.
Gebaseerd op openbare RVO-informatie over GACS, EPBD III, EPBD IV, systeemeisen technische bouwsystemen en de checklist technische eisen GACS.
Niet weten waar te starten?
Begin klein. Begin met inzicht.
Volledige GACS tijdlijn
Een verticale tijdlijn van checklistpublicatie tot 2050.
- 2024
RVO publiceert de checklist technische eisen GACS
RVO publiceert een checklist waarmee gebouweigenaren en adviseurs kunnen beoordelen of een gebouwautomatiserings- en controlesysteem waarschijnlijk voldoet aan de technische eisen. De checklist verwijst naar NEN-EN-ISO 52120 als beoordelingskader voor de prestaties van gebouwautomatisering en energiemanagement.
Praktische betekenis
Dit is het startpunt voor een eerste toets. Een gebouw hoeft niet direct volledig opnieuw ontworpen te worden. Eerst moet duidelijk worden wat er al aanwezig is en welke functies ontbreken.
- 2025
Voorbereidingsjaar voor gebouweigenaren
In 2025 is het belangrijk om per gebouw te inventariseren of de GACS-verplichting van toepassing is. Daarbij gaat het onder meer om het nominale vermogen van verwarmingssystemen, airconditioningssystemen en eventueel gekoppelde ventilatiesystemen.
Praktische betekenis
Veel organisaties hebben al een GBS of EMS, maar dat betekent niet automatisch dat het gebouw voldoet aan GACS. Een eerste inventarisatie voorkomt onnodige investeringen en maakt duidelijk welke vervolgstappen nodig zijn.
- 1 januari 2026
GACS verplicht boven 290 kW
Vanaf 1 januari 2026 moeten utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen met een vermogen van meer dan 290 kW beschikken over een gebouwautomatiserings- en controlesysteem. Het systeem moet onder andere het energiegebruik permanent controleren, bijhouden en analyseren, bijsturing mogelijk maken, de energie-efficiëntie toetsen, rendementsverliezen opsporen, de beheerder informeren over verbetermogelijkheden, communicatie met verbonden technische bouwsystemen mogelijk maken en interoperabel zijn met systemen van verschillende fabrikanten en technologieën.
Praktische betekenis
Vanaf dit moment wordt GACS voor grote utiliteitsgebouwen een wettelijke verplichting. Gebouwen die niet aantoonbaar voldoen, lopen risico op vragen van bevoegd gezag.
- 2026
Eigenaar is aanspreekpunt bij verhuurde gebouwen
Volgens RVO is de eigenaar van het gebouw verantwoordelijk voor het voldoen aan de GACS-verplichting. Bij verhuurde gebouwen wordt dus in eerste instantie de eigenaar aangesproken en niet de huurder.
Praktische betekenis
Voor vastgoedportefeuilles is het belangrijk om eigenaarschap, contractafspraken, technische verantwoordelijkheid en beheerafspraken goed in beeld te brengen.
- 2026
Gemeenten en omgevingsdiensten zijn bevoegd gezag
RVO geeft aan dat gemeenten of omgevingsdiensten bevoegd gezag zijn voor de GACS-eisen.
Praktische betekenis
Handhaving en beoordeling kunnen lokaal plaatsvinden. Daarom is het verstandig om documentatie, inventarisatie, systeembeschrijving en onderbouwing goed vast te leggen.
- 29 mei 2026
EPBD IV treedt in werking
RVO beschrijft dat de EPBD IV-richtlijn in 2024 is vastgesteld en op 29 mei 2026 in werking is gegaan. Nederland werkt de richtlijn verder uit in nationaal beleid.
Praktische betekenis
GACS staat niet op zichzelf. De verplichting hoort bij een bredere ontwikkeling richting betere energieprestaties, slimmere gebouwen, laadinfrastructuur, zonne-energie, fietsparkeerplekken en verduurzaming van bestaande utiliteitsbouw.
- 1 januari 2028
Automatische lichtregeling boven 290 kW
Utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen met een vermogen boven 290 kW moeten vanaf 1 januari 2028 voorzien zijn van automatische lichtregeling.
Praktische betekenis
Wie toch bezig is met GACS, gebouwdata en regeltechniek, doet er verstandig aan om ook verlichting, aanwezigheidsdetectie en regelstrategieën mee te nemen in de inventarisatie.
- 1 januari 2030
GACS-grens wordt aangescherpt naar meer dan 70 kW
Vanaf 1 januari 2030 wordt de GACS-verplichting uitgebreid naar utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen met een vermogen van meer dan 70 kW.
Praktische betekenis
Hierdoor vallen veel meer utiliteitsgebouwen onder de verplichting. Niet alleen grote complexen, maar ook middelgrote kantoren, zorggebouwen, onderwijsgebouwen, winkels en bedrijfsgebouwen kunnen geraakt worden.
- 1 januari 2030
Automatische lichtregeling ook boven 70 kW
Vanaf 1 januari 2030 geldt de verplichting voor automatische lichtregeling ook bij utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen boven 70 kW.
Praktische betekenis
De combinatie van GACS, energieregistratie, regeltechniek en automatische lichtregeling maakt gebouwinzicht steeds belangrijker.
- 2030
EPBD IV stelt bredere eisen aan bestaande utiliteitsbouw
RVO beschrijft dat vanaf 2030 16 procent van de in 2020 slechtst scorende utiliteitsgebouwen verbeterd moet zijn.
Praktische betekenis
GACS wordt onderdeel van een bredere route naar betere energieprestaties. Voor gebouweigenaren wordt inzicht in gebouwdata, installaties en energieprestaties steeds belangrijker.
- 2033
Verdere verbetering van bestaande utiliteitsbouw
Vanaf 2033 moet volgens RVO 26 procent van de in 2020 slechtst scorende utiliteitsgebouwen verbeterd zijn.
Praktische betekenis
Gebouwen met slechte energieprestaties of verouderde installaties krijgen steeds meer aandacht. Een goede GACS-inventarisatie helpt om verbetermaatregelen te onderbouwen.
- 2050
Richting zero-emission gebouwvoorraad
RVO beschrijft dat de EPBD IV richting 2050 stuurt op gebouwen die zo min mogelijk energie gebruiken en geen fossiele emissies op locatie veroorzaken.
Praktische betekenis
GACS is geen losstaande verplichting, maar een stap richting structureel energiebeheer, betere prestaties en toekomstbestendig vastgoed.
Wat betekent deze tijdlijn voor uw organisatie?
De belangrijkste vraag is niet direct welk systeem u moet kopen. De eerste vraag is: weet u wat uw gebouw doet? Veel organisaties beschikken al over meetdata, een gebouwbeheersysteem of energiemonitoring, maar missen samenhang, analyse of aantoonbaarheid. Daarom begint Het GACS Loket met inzicht.
Valt uw gebouw onder de grens?
Welke installaties zijn aanwezig?
Voldoet uw bestaande systeem?
Welke stappen zijn haalbaar?
Waarom Het GACS Loket?
Het GACS Loket helpt onafhankelijk bij het begrijpen, inventariseren en vertalen van de GACS-verplichting naar praktische vervolgstappen. Geen merkvoorkeur, geen onnodige systeemvervanging, maar eerst inzicht in wat er al is en wat ontbreekt.
Onafhankelijke quickscan
Training en uitleg
Praktische begeleiding
Veelgestelde vragen over de GACS tijdlijn
Is een GBS automatisch hetzelfde als een GACS?+
Nee. Een gebouwbeheersysteem kan onderdeel zijn van een GACS, maar voldoet niet automatisch aan alle functionele eisen. Vooral analyse, energieprestatiebewaking, rendementsverliesdetectie en interoperabiliteit zijn belangrijk.
Geldt GACS alleen voor kantoren?+
Nee. De verplichting geldt voor utiliteitsgebouwen die aan de vermogensgrens en voorwaarden voldoen. Denk aan kantoren, scholen, zorggebouwen, winkels, bedrijfsgebouwen en andere niet-woongebouwen.
Moet ik direct een nieuw systeem aanschaffen?+
Niet per se. Begin met inzicht. Bepaal eerst wat er al aanwezig is, welke functies ontbreken en of bestaande systemen uitgebreid of beter gekoppeld kunnen worden.
Wie is verantwoordelijk bij verhuur?+
Volgens RVO is de eigenaar van het gebouw verantwoordelijk voor het voldoen aan de GACS-verplichting. Contractuele afspraken met huurders kunnen wel relevant zijn voor uitvoering en beheer.
Wat verandert er in 2030?+
Vanaf 2030 wordt de vermogensgrens aangescherpt naar meer dan 70 kW. Daardoor vallen veel meer utiliteitsgebouwen onder de GACS-verplichting.
Bronnen
Deze kennisbankpagina is gebaseerd op openbare informatie van RVO over:
- Gebouwautomatiserings- en controlesysteem GACS
- Systeemeisen technische bouwsystemen EPBD III
- Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV
- Kort overzicht artikelen EPBD IV
- Checklist technische eisen GACS
Disclaimer: deze pagina geeft algemene informatie op basis van openbare RVO-bronnen. Wetgeving, interpretatie en nationale uitwerking kunnen wijzigen. Laat altijd per gebouw beoordelen welke verplichtingen daadwerkelijk van toepassing zijn.
Wilt u weten waar uw gebouw staat?
Begin klein. Start met inzicht in vermogen, systemen, data en regeltechniek. Daarna weet u welke vervolgstappen echt nodig zijn.