GACS voor scholen: wat geldt er nu en wat komt er in 2030
Schoolbesturen krijgen met twee sporen tegelijk te maken. Er loopt nu al een keuringsplicht, en in 2030 raakt de GACS-verplichting veel meer gebouwen. Deze pagina legt uit welk spoor wanneer geldt, en hoe u een portefeuille gefaseerd voorbereidt zonder overhaaste investering.
Wat betekent 70 kW voor een schoolgebouw
De GACS-drempel gaat per 2030 van 290 kW naar meer dan 70 kW. Dat klinkt technisch, maar het verschuift de doelgroep volledig. Op 290 kW ging het vooral over ziekenhuizen, grote kantoren en fabrieken. Op 70 kW gaat het over het normale schoolgebouw.
70 kW is het niveau van twee courante cv-ketels in cascade, of van een warmtepompopstelling die een middelgrote school met een sporthal of gymzaal verwarmt. Een basisschool met acht tot twaalf lokalen zit daar in veel gevallen al overheen, zeker als er een aula, een gymzaal of een kinderopvangdeel aan vast zit.
Tegelijk is het geen automatisme. Een kleine dorpsschool met een enkele ketel van 40 of 60 kW blijft ook na 2030 onder de grens. Daarom moet een portefeuille gebouw voor gebouw beoordeeld worden en is één beleidsregel voor alle locaties niet genoeg.
Bepalend is het nominaal vermogen van de opwekkers, niet het energieverbruik en niet het aantal vierkante meters. Een goed geïsoleerde school met een ruim gedimensioneerde ketel kan boven de grens uitkomen terwijl het verbruik laag is.
Verwarming en koeling worden apart getoetst
Dit is het detail waar veel algemene content de fout in gaat. Het vermogen van de verwarmingsinstallatie en dat van de koelinstallatie worden nooit bij elkaar opgeteld. Elk systeem wordt afzonderlijk aan de drempel getoetst.
Neem een school met 90 kW verwarming en een aparte koelinstallatie van 55 kW voor de aula en het IKC-deel. Wie optelt komt op 145 kW en trekt daar een conclusie uit. Die som klopt niet. Na 2030 wordt de verwarmingszijde met 90 kW getoetst aan de 70 kW-grens en de koelzijde met 55 kW apart. In dit voorbeeld valt alleen de verwarming onder de verplichting.
Andersom kan het plaatje alsnog verschuiven. Komt er in het IKC-deel of de aula een tweede koelmachine bij, dan kan de koelzijde zelfstandig over de grens gaan, ook als er aan de verwarming niets verandert. Bij elke vervanging of uitbreiding is het dus zinvol om opnieuw te kijken, in plaats van een oude conclusie over te nemen.
Binnen één systeem tel je wel alles op. Drie ketels in cascade zijn samen één verwarmingsinstallatie. De uitgebreide uitleg met rekenvoorbeeld staat in telt koeling mee bij de 290 kW-grens.
De keuringsplicht die nu al geldt
Los van GACS bestaat er een periodieke keuringsplicht voor verwarmings- en koelinstallaties boven een bepaald vermogen. Die plicht loopt nu al en raakt schoolgebouwen die vandaag nog ruim onder de GACS-drempel van 290 kW zitten. Veel besturen kennen de keuring als een terugkerende kostenpost zonder dat duidelijk is wat de relatie met GACS is.
Die relatie is er wel. Een gebouw met een aantoonbaar werkend gebouwautomatiseringssysteem is vrijgesteld van de periodieke keuring van de betreffende installatie. Wie regeltechniek op orde heeft, betaalt dus niet ook nog de keuringsronde. Het woord aantoonbaar doet daarbij het werk. Zonder dossier met functies, meetpunten en beheerafspraken is de vrijstelling niet hard te maken.
Verwarmingssystemen
Airconditioningsystemen
De vrijstelling is in dezelfde artikelen geregeld. Een systeem in een gebouw met een GACS dat aan de systeemeisen voldoet, is vrijgesteld van de keuring. Voor verwarming staat dat in artikel 6.42 lid 6 en voor airconditioning in artikel 6.37 lid 6.
Voor besturen die nu nog buiten de GACS-verplichting vallen telt één punt zwaar. Die vrijstelling geldt ook als het vermogen onder de 290 kW blijft. Een gebouw hoeft dus niet verplicht te zijn om profijt te hebben van een GACS. Wie vrijwillig regeltechniek op orde brengt, is de periodieke keuring van het betreffende systeem kwijt.
Twee nuances die vaak misgaan
Optellen binnen het airconditioningsysteem
Een warmtepomp valt onder beide regimes
Wat er onder EPBD IV verandert
De keuringsplicht voor verwarmings- en airconditioningsystemen vervalt onder EPBD IV. RVO geeft als reden dat de huidige aanpak weinig oplevert. Er komt een alternatief dat beter aansluit op het normale beheer van gebouwen, gericht op monitoring en op verbeteringen waarmee daadwerkelijk energie te besparen is.
Een datum is er nog niet. De eerste tranche van de Nederlandse implementatie is ingegaan op 29 mei 2026 en ging over zonnepanelen, laadinfrastructuur, technische bouwsystemen en het energielabel. De keuringsplicht zit daar niet in. De tweede tranche is in het voorjaar van 2026 geconsulteerd en gaat daarna naar de Raad van State, dus die is nog niet vastgesteld. Tot die tijd geldt de huidige keuringsplicht onverkort.
De richting van de wetgeving loopt weg van periodiek keuren en naar continu monitoren. Dat is wat een GACS doet. Voor een gebouweigenaar betekent dat dat blijven keuren neerkomt op betalen voor een verplichting die op zijn eind loopt, terwijl regeltechniek aansluit op waar de regelgeving naartoe beweegt.
De rekensom tot 2030
Meestal is de vraag niet of er iets moet gebeuren, maar wanneer. Keuringsrondes zijn kosten zonder restwaarde. Regeltechniek is een investering die er richting 2030 toch komt, en die de keuring vervangt.
De som bestaat uit vier grootheden. Die zijn per gebouw zelf te achterhalen, en dat is werk van een uur of twee per locatie.
1. Aantal keuringsrondes tot en met 2030
2. Kosten per keuringsronde
3. Totale keuringskosten tot 2030
4. Investering in regeltechniek
Met die vier getallen naast elkaar wordt de afweging rekenkundig in plaats van gevoelsmatig. De structuur van de som staat al vast. Keuringskosten stapelen tot 2030 en verdwijnen dan grotendeels, terwijl regeltechniek vanaf het moment van aanleg ook stuurt op comfort en verbruik.
De volledige uitwerking, breder getrokken naar alle utiliteit, staat in keuringsplicht of GACS: de rekensom tot 2030.
Wat het kost
Voor een schoolgebouw of een verzorgingstehuis geldt een vast tarief van 1395 euro exclusief btw per gebouw. All-in, inclusief reiskosten. Geen nacalculatie en geen meerwerk voor de opname zelf. Het bedrag staat vooraf vast, ongeacht wat de scan oplevert.
Dit is geen korting en geen actietarief. Het is een vaste prijs voor een afgebakende scope. Die scope is één gebouw met één verwarmingssysteem en één koelsysteem. Omdat dat vooraf helder is, hoeft er niet over uren onderhandeld te worden.
De uitkomst kan ook zijn dat er niets hoeft. De prijs is dan hetzelfde. Dat hoort bij onafhankelijkheid. Wij voeren geen installatiewerk uit en ontvangen geen commissie, dus er zit geen vervolgopdracht aan vast.
Voor portefeuilles met meerdere locaties maken we een afspraak per portefeuille, op basis van het aantal gebouwen. De volledige toelichting staat op wat kost een GACS-scan.
Meerdere locaties: gefaseerd inventariseren
Een bestuur met acht of vijftien gebouwen hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Alles tegelijk is duur en levert een lijst op die na twee jaar alweer verouderd is. Fasering werkt beter, mits op de juiste twee criteria geprioriteerd wordt.
1. Prioriteren op vermogen
2. Prioriteren op levensduur
3. Eén nulmeting, meerdere jaren
Werkt u in Twente? Bekijk ook GACS-advies in Losser.
Veelgestelde vragen
Moet mijn schoolgebouw in 2030 een GACS hebben?
Dat hangt af van het nominaal vermogen van de installatie, niet van het type gebouw of het aantal leerlingen. Vanaf 2030 ligt de grens bij meer dan 70 kW, waar die nu nog bij 290 kW ligt. Veel middelgrote en grotere schoolgebouwen komen daarmee in beeld, een deel van de kleinere dorpsscholen blijft eronder.
Hoe bepaal ik of mijn gebouw boven de 70 kW zit?
Je kijkt naar het nominaal vermogen van de opwekkers, niet naar het verbruik. Alle ketels of warmtepompen binnen een verwarmingsinstallatie tel je bij elkaar op. Die informatie staat meestal op de typeplaat, in het onderhoudscontract of in het logboek van de installatie.
Vervalt de keuringsplicht als ik een GACS heb?
Een gebouw met een aantoonbaar werkend gebouwautomatiseringssysteem is vrijgesteld van de periodieke keuring van de betreffende installatie. Het woord aantoonbaar telt daarbij zwaar. Zonder dossier waarin functies, meetpunten en beheer zijn vastgelegd, is de vrijstelling lastig hard te maken.
Kan ik een GACS laten beoordelen zonder mijn installateur in te schakelen?
Ja. Beoordeling en realisatie zijn bij ons gescheiden. Wij voeren geen installatiewerk uit en ontvangen geen commissie van leveranciers, dus het oordeel over wat er nodig is staat los van wie het straks aanlegt. De uitkomst kan ook zijn dat je bestaande installatie al grotendeels voldoet.
Wat kost een GACS-scan?
Voor een schoolgebouw of verzorgingstehuis geldt een vast tarief van 1395 euro exclusief btw per gebouw, all-in inclusief reiskosten. Voor andere gebouwtypen en voor portefeuilles met meerdere locaties geldt een prijs in overleg, afhankelijk van de omvang en het aantal systemen.
Weten waar uw gebouwen staan?
De quickscan geeft per gebouw een eerste beeld op basis van negen kenmerken. Wij voeren geen installatiewerk uit en ontvangen geen commissie, dus de uitkomst mag ook zijn dat er voorlopig niets hoeft.