Pijler · Voor wie en wanneer

GACS verplichting 2026 en 2030

Voor utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen boven bepaalde vermogensgrenzen geldt een GACS verplichting. Bepalend is het opgestelde vermogen — niet de vloeroppervlakte of het bouwjaar. De eigenaar is verantwoordelijk.

Nu geldend
> 290 kW

Utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen boven 290 kW moeten beschikken over een GACS.

Per 1 januari 2030
> 70 kW

De grens wordt aangescherpt naar meer dan 70 kW. Daarmee vallen aanzienlijk meer gebouwen onder de verplichting.

Wanneer valt een gebouw onder GACS?

De verplichting raakt vooral utiliteitsgebouwen zoals kantoren, onderwijs, zorg, gemeentelijke gebouwen, vastgoedportefeuilles en bedrijfspanden. Woonfuncties vallen er buiten. Bepalend is het opgestelde vermogen van verwarming, koeling en gekoppelde ventilatie — niet de vloeroppervlakte of het bouwjaar.

Welke vermogens tellen mee?

Som van verwarmings- en airconditioningssystemen, inclusief gekoppelde technische bouwsystemen.

Wie is verantwoordelijk?

De eigenaar van het gebouw. Bij verhuur ligt de aanspreekbaarheid in eerste instantie bij de eigenaar, niet bij de huurder.

Wat kan bevoegd gezag vragen?

Gemeenten of omgevingsdiensten treden op als bevoegd gezag en kunnen onderbouwing en documentatie opvragen.

Welke documentatie is verstandig?

Installatie-overzichten, vermogensgegevens, systeembeschrijving en bewijs van functionaliteit.

Hoe verhoudt zich tot EPBD IV?

GACS is onderdeel van de bredere EPBD IV verduurzaming van het gebouwde milieu.

Hoe start je zonder alles te vervangen?

Door eerst te inventariseren wat al aanwezig is en alleen de gaten gericht te dichten.

Waar staat de verplichting?

De verplichting is opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), in paragraaf 3.7.12. Voor bestaande bouw gaat het om artikel 3.145 (welke gebouwen onder de verplichting vallen) en artikel 3.146 (aan welke eisen een GACS moet voldoen).

De technische uitwerking — hoe u aan de eisen voldoet, inclusief uitzonderingen en alternatieven — staat in de Omgevingsregeling (Or). Wie alleen naar het Bbl kijkt, mist dus de helft van het verhaal.

Wat is er per 29 mei 2026 veranderd?

Op 29 mei 2026 is de eerste tranche van EPBD IV in werking getreden. De GACS-eisen zijn uitgebreider en specifieker geworden, er zijn verplichtingen bijgekomen voor monitoring van binnenmilieukwaliteit en verlichtingsregeling, en de EPBD III-keuring van airconditioning- en verwarmingsinstallaties is vervallen.

Lees het volledige verhaal over de wijziging per 29 mei 2026 →

Belangrijk om te onthouden

  • • Bepalend is het opgestelde vermogen, niet vloeroppervlakte of bouwjaar.
  • • Een bestaand GBS of EMS is niet automatisch voldoende als GACS.
  • • De RVO checklist technische eisen GACS is bruikbaar als eerste toets.
  • • Aantoonbare compliance wordt altijd gebouwspecifiek beoordeeld.

Zie ook: de volledige tijdlijn, of doe de quickscan om te bepalen of uw gebouw eronder valt →

Begin klein. Begin met inzicht.

Plan een startgesprek en ontdek welke gebouwen aandacht vragen, welke informatie al beschikbaar is en welke eerste stap het meeste oplevert.